Chcesz mieć twardą „różdżkę”? Pij napary z leszczyny

Zbliża się wiosna. Widać już jej pierwsze oznaki, m. in. kwitnące krzewy leszczyny. Leszczyna pospolita (Corylus avallana L.) to krzew znany przede wszystkim dzięki swoim smacznym owocom, nazywanych orzechami laskowymi. Jednak jest to również cenione od wieków zioło lecznicze, którego wykorzystanie stara się obecnie przywrócić firma Natura Wita, oferując unikalne produkty: LESZCZYNA LIŚĆ oraz LESZCZYNA POSPOLITA KWIAT.

Liść leszczyny (Folia Avellanae) i kora (Cortex Avellanae) zawierają m. in. garbniki, olejek eteryczny oraz mirycytrozyd, kempferol, kwercetynę i betulinę. Wykorzystuje się je wewnętrznie w postaci odwaru przeciw żylakom, a także przy zaburzeniach krążenia, zapaleniu żył i przeciw obrzękom dolnych kończyn. Znane są ich właściwości zmniejszające stany zapalne i regenerujące na naczynia krwionośne, a także obniżające poziom cholesterolu i tonizujące na wątrobę. Dzięki właściwościom ściągającym i przeciwzapalnym jest to też ceniony środek na ból zęba. Wewnętrznie wykorzystuje się leszczynę w leczeniu biegunki, zapalenia okrężnicy, czerwonki, hemoroidów, upławów, nadmiernych miesiączek, krwawień wewnętrznych. To także cenne zioło stosowane w celu zmniejszenia stanów zapalnych i krwotoków wewnętrznych. Jest to też ważny składnik wielu kosmetyków, np. kremów, maści i toników do skóry. Leszczyna jest szeroko stosowana zewnętrzne na siniaki, obolałe mięśnie, hemoroidy, obolałe sutki itp. Wykazuje też działanie ściągające, hemostatyczne, uspokajające i tonizujące oraz hemostatyczne. Liść i korę leszczyny zaleca się również jako środek zwiększający potencję, gdyż dowiedziono, że liść leszczyny pomaga utrzymać zdrowie układu moczowo-płciowego u mężczyzn i podnosi libido. …stąd też tytuł postu, gdyż krzew ten był uważany w wierzeniach ludowych za magiczny – z jego gałązek robiono czarodziejskie różdżki do odnajdywania podziemnych cieków wodnych. Jest to więc ważny krzew nie tylko leczniczy i pokarmowy, ale również uważany w wierzeniach ludowych za sacrum, a za takie postrzegano tylko gatunki o wyjątkowo cennych właściwościach.

Kwiatostan leszczyny (Inflorescentia Avellanae) – tzw. „bazie” lub „kotki”, były stosowane wewnętrznie jako środek napotny przy grypie, zapaleniu płuc oraz lek przeciw biegunkom. Natomiast nalewka z nich była pomocna do przemywania ropiejących ran, zadrapań, krost i czyraków, gdyż działa przeciwbakteryjnie i gojąco.

Uważa się, że orzechy leszczyny (Nuces Avellanae) – podnoszą ciśnienie krwi, a także mają dobre działanie przy niedokrwistości.

            Leszczyna ma również ułatwiać oddychanie. Zawarte w niej związki wspomagają funkcjonowanie oskrzeli i płuc. To zioło bardzo przydatne w walce z przeziębieniem, które wspomaga system obronny. Cechuje ją działanie m. in. tonizujące oraz ściągające, napotne i przeciwgorączkowe. Warto też stosować leszczynę wiosną, by poprawić kondycję organizmu, gdyż w tym okresie jesteśmy szczególnie zmęczeni zimową, ubogą w witaminy oraz inne substancje czynne dietą i potrzebujemy „zastrzyku” energii.

CIEKAWOSTKA

Leszczyna w kuchni, to nie tylko orzechy laskowe

W dawnych czasach pyłek oraz kwiatostany leszczyny były prawdopodobnie bardzo ważnym źródłem pokarmu, jednym z najważniejszych na przedwiośniu. Były one raczej pokarmem głodowym, ratunkiem w potrzebie. Co ważne pyłek jest wysokokaloryczny i bardzo zasobny w białko. Nie zachowało się dużo danych na temat jego wykorzystania kulinarnego, ale ciekawe jest to, że pozyskanie pyłku z leszczyny jest bardziej wydajne, niż w przypadku dobrze znanych pałek wodnych (Typha spp.) - co sprawdziłem, podczas moich eksperymentów. Zatem być może był to dawniej bardzo ceniony, a dziś kompletnie zapomniany pokarm...

Warto również dodać, że z orzechów można mieć nie tylko „Nutelle” ale też smaczny chleb, mleko roślinne oraz czekoladę bardzo podobną do tej z kakao. Olej z nasion leszczyny jest równie wartościowy co migdałowy, ale ma inny od niego zapach. Zawiera on m. in. fitosterole oraz cenne kwasy tłuszczowe (oleinowy, palmitynowy, palmitynowy, stearynowy i linolowy). Z 1 kg ziaren można otrzymać 0,5 kg oleju. Orzechy laskowe zawierają około 15% białka i 60% oleju -  pośród wszystkich orzechów są najzasobniejsze w białko i tłuszcze.

Zatem korzystajmy z leszczyny. To jeden ze skarbów jaki daje nam natura.

dr Wojciech M. Szymański

Ważniejsza literatura:

Bottone A., Cerulli A., DʼUrso G., Masullo M., Montoro P, Napolitano A., Piacente S. 2019.  Plant Specialized Metabolites in Hazelnut (Corylus avellana) Kernel and Byproducts: An Update on Chemistry, Biological Activity, and Analytical Aspec. Planta Med 2019; 85: 840855 ©GeorgThieme Verlag KG Stuttgart · New York

Chiej. R. 1984. Encyclopaedia of Medicinal Plants. MacDonald.

Pētersone A. L. 1976. Ārstniecības augi, 1 sējums.

Piterà F. 2000. Commpendio di Gemmoterapia clinica (Meristemoterapia) con indice clinica, Genova.

Szymański W.M. 2013. Efektywność pozyskiwania dzikich roślin jadalnych przez ludność mezolitu na przykładzie dwóch stanowisk – Witów (pow. Łęczyca) i Całowanie (pow. Otwock). Próba waloryzacji. Niepublikowana praca doktorska, Instytut Botaniki, Wydział Biologii i Nauk o Ziemi, Uniwersytet Jagielloński, Kraków.